dodano: 2012-03-13

Kto odpowiada za utrzymanie systemów melioracyjnych

W naszym kraju na znacznej części użytków rolnych ciągle jeszcze mamy nadmiary lub niedobory wody, które są głównymi czynnikami ograniczającymi wzrost plonów. Melioracja pól moze tę sytuację poprawic. Jedna z form melioracji jest regulacja rzek, strumieni i innych cieków wodnych.
Jerzy Ostromęcki w swojej książce Pt. „Podstawy melioracji nawadniających”. charakteryzuje melioracje w sposób następujący: „Melioracje rolne, szeroko pojęte, powinny stanowić zespół zabiegów organizacyjno-gospodarczych, technicznych i agrotechnicznych, których zadaniem jest wytworzenie w danym obiekcie rolnym trwałej, działającej przez dłuższy czas, podstawy do podnoszenia żyzności gleby i powiększenia produkcji rolnej”. Melioracje rolne jako inwestycje same przez się nie zapewniają automatycznie wzrostu produkcji. Dla wyciągnięcia pełnych korzyści z melioracji należy prawidłowo wykorzystać urządzenia melioracyjne.
Zgodnie z Prawem wodny (Dz. U. z 2001 Nr 115 poz. 1229, z późn. zm.) melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnych gleby i ułatwienia jej uprawy oraz ochronie użytków rolnych przed powodziami. Urządzenia melioracji wodnych dzielimy w zależności od ich funkcji i parametrów na: podstawowe, które stanowią własność Skarbu Państwa, i szczegółowe, których właścicielami są rolnicy.
Do urządzeń melioracji wodnych podstawowych zaliczamy:
  • budowle piętrzące, budowle upustowe oraz obiekty służące do ujmowania wód,
  • stopnie wodne, zbiorniki wodne,
  • kanały, wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie,
  • rurociągi o średnicy co najmniej 0,6 m,
  • budowle regulacyjne oraz przeciwpowodziowe,
  • stacje pomp, z wyjątkiem stacji wykorzystywanych do nawodnień ciśnieniowych, jeżeli służą celom związanym z melioracjami wodnymi.
Urządzenia melioracji wodnych podstawowych są wykonywane na koszt Skarbu Państwa i stanowią jego własność. Za ich eksploatowanie i utrzymanie odpowiedzialne są służby podległe marszałkom województw realizujących zadania zlecone przez Państwo. Ewidencję wód i urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów prowadzi marszałek województwa; ewidencja jest udostępniana do wglądu nieodpłatnie.
Do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zaliczamy:
  • rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie,
  • drenowania,
  • deszczownie z pompami przenośnymi,
  • rurociągi o średnicy poniżej 0,6 m,
  • stacje pomp do nawodnień ciśnieniowych,
  • ziemne stawy rybne,
  • groble na obszarach nawadnianych,
  • systemy nawodnień grawitacyjnych i ciśnieniowych, jeżeli służą celom związanym z melioracjami wodnymi.
Przepisy dotyczące urządzeń melioracji wodnych szczegółowych stosuje się odpowiednio do:
- fitomelioracji (zalesianie zboczy gór i pagórków, brzegów rzek, wąwozów, zadrzewianie pasów śródpolnych, przydrożnych i przywodnych, uprawa roślin specjalnych na erodowanych zboczach) oraz agromelioracji (zabiegi uprawowe o długotrwałym, zwykle kilkuletnim działaniu);
- systemów przeciwerozyjnych;
- zagospodarowania zmeliorowanych trwałych łąk lub pastwisk;
- zagospodarowania nieużytków przeznaczonych na trwałe łąki lub pastwiska.
Wykonywanie i utrzymanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do obowiązków właścicieli gruntów (rolników), którzy mogą się zrzeszać w spółki wodne. Do wykonania obiektów możliwe jest dofinansowanie przez:
1) Skarb Państwa za zwrotem, w formie opłaty melioracyjnej, części kosztów przez właścicieli gruntów, na które urządzenia te wywierają korzystny wpływ, zwanych dalej „zainteresowanymi właścicielami gruntów”, jeżeli:
  • teren cechuje duże rozdrobnienie gospodarstw rolnych lub
  • urządzeniom melioracji wodnych szczegółowych grozi dekapitalizacja, lub
  • warunkiem restrukturyzacji rolnictwa jest regulacja stosunków wodnych w glebie;
2) Skarb Państwa przy współudziale publicznych środków wspólnotowych, z innych środków publicznych na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. Nr 227, poz. 1658) i w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) oraz innych środków publicznych na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju i w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, za zwrotem przez zainteresowanych właścicieli gruntów części kosztów w formie opłaty inwestycyjnej.
Pojęcie systemu melioracji nie jest zdefiniowane w Prawie wodnym. Za taki możemy uznać zespół urządzeń melioracji wodnych zlokalizowanych na określonym obszarze, gdzie można racjonalnie gospodarować zasobami wodnymi. Ze względu na rodzaj wykorzystywanych urządzeń i ich lokalizację możemy wyróżnić:
  • Systemy drenowań, które stosowane są głównie na gruntach ornych, w znacznie mniejszym stopniu na użytkach zielonych - są nimi typowe systemy odwadniające, umożliwiają obniżenie wysokiego poziomu wód, odprowadzając nadmiar wód dopływających do danego obszaru lub stanowiące zabezpieczenie przed napływem wód infiltrujących ze zbiorników, stawów itp..
  • Systemy rowów otwartych, wykonywane przeważnie w dolinach rzek (systemy dolinowe) – są to systemy odwadniająco – nawadniające (nawodnienia podsiąkowe) okresowo odprowadzające nadmiar wody (wiosną po roztopach lub po ulewnych deszczach), a następnie umożliwiające hamowanie i regulowanie odpływu lub tylko odwadniające.
  • Systemy mieszane – stanowiące połączenie drenowań z rowami, stosowane, gdy takie rozwiązanie odpowiada lokalnym warunkom użytkowania ternu.
  • Systemy nawodnień ciśnieniowych (deszczowanie, nawodnienia umiejscowione) mogą być stosowane jako samodzielne lub na terenach zdrenowanych.
Nowoczesne systemy melioracji dolinowych powinny być traktowane jako układ urządzeń dwustronnego działania, umożliwiający w zależności od potrzeb – odwodnienie, nawodnienie lub regulowanie odpływu. W zależności od pełnionej w danym momencie funkcji: systemy odwadniające; systemy nawadniające - umożliwiające doprowadzenie wód od źródła poboru do obszaru wymagającego podwyższenia poziomu wód gruntowych lub zwiększenia wilgotności gleby oraz systemy odwadniająco – nawadniające,
Przy planowaniu, wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń melioracji wodnych, należy kierować się potrzebą zachowania zróżnicowanych biocenoz polnych i łąkowych.
Zabiegi melioracyjne są istotnym składnikiem szeroko pojętej gospodarki wodnej w rolnictwie i obejmują bilans wodny na większych obszarach / w zlewniach, regulują uwilgotnienie profilu glebowego, a także dostosowanie terenów do wymogów technologicznych współczesnego rolnictwa.
Mgr inż. Ewa Dzierzęcka
W-MODR w Olsztynie
Fot. Fotolia

 

najnowsze ogłoszenia w tej kategorii

Proszę czekać - ładowanie treści...