dodano: 2013-03-12

Wąglik a utylizacja martwych zwierząt

Utylizacja padłych zwierząt jest bardzo ważnym elementem działań profilaktycznych, zapobiegających rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych u zwierząt gospodarskich.

Jesienią ubiegłego roku pojawiły się informacje, że do Polski dotarła z Słowacji groźna zakaźna, zaraźliwa choroba, jaką jest wąglik. Trafiło wtedy do naszego kraju 36 krów ze słowackiego powiatu Stoporkov, w którym zanotowano zachorowania bydła na wąglika i było podejrzenie, że wśród zaimportowanego bydła są zarażone wąglikiem.

wąglikSkąd ten wąglik

Na tę chorobę zapadają najczęściej zwierzęta roślinożerne, tj. bydło, konie, owce, kozy oraz zwierzyna płowa, rzadziej natomiast świnie. U zwierząt choroba występuje najczęściej w postaci posocznicy o różnym przebiegu, od postaci nagłej, do trwającej kilka dni. Śmiertelność jest bardzo wysoka i wynosi od 75 do 100 proc. Źródłem zarażenia się wąglikiem może być karmienie zwierząt paszą z przetrwalnikami bakterii, np. podczas wypasu lub skarmiania sianem, trawą oraz pojeniu wodą, a także poprzez zjadanie mięsa zwierząt, które wcześniej padły z powodu zarażenia bakteriami wąglika.

Do zakażenia może dojść również przez przedostanie się wydzieliny z bakteriami z jednego zwierzęcia na błonę śluzową lub rany drugiego. Bakteria ta ma bardzo duże zdolności przetrwania w różnych warunkach, może przetrwać w glebie nawet kilkadziesiąt lat.

Służby weterynaryjne w Słowacji przepuszczają, że właśnie bydło z tego rejonu wąglikiem zaraziło się na pastwiskach, gdzie były uprzednio grzebane padłe krowy i owce.

Z wynikłej sytuacji płynie przestroga, że padłe zwierzęta nie mogą być zakopywane w ziemi lub zagrzebywane w pryzmach obornika czy kompostu, natomiast powinny być obowiązkowo utylizowane.

Weterynarz musi wiedzieć

wąglikNależy pamiętać, że posiadacz zwierząt gospodarskich powinien natychmiast informować Powiatowego Lekarza Weterynarii o każdym przypadku padnięcia bydła, owiec lub kóz. Niedopełnienie tego obowiązku zagrożone jest sankcja karną, zgodnie z art.85 ust.1 pkt 2b ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Również do biur powiatowych ARiMR (na właściwym formularzu) należy zgłaszać zdarzenia dotyczące zwierząt gospodarskich, np. urodzenia, przemieszczanie padnięcia, zabicia czy utylizacji zwłok bydła, owiec, kóz czy świń. W przypadku bydła, owiec czy kóz na zgłoszenie do ARiMR wyznaczony jest termin 7 dni, a świń 30 dni.

Dlatego aby można było szybko znaleźć ognisko pojawienia się chorób zakaźnych u zwierząt gospodarskich i ustrzec się przed ich rozprzestrzenianiem, w krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, prowadzona jest identyfikacja i rejestracja zwierząt gospodarskich. Eliminuje to między innymi pokusę zakopywania w ziemi padłych zwierząt.

Na szczęście alarm pojawienia się wąglika w Polsce był przedwczesny. Do Polski trafiły tylko zdrowe krowy.

Obowiązkiem posiadaczy zwierząt gospodarskich jest zgłaszanie padłych zwierząt do utylizacji przez specjalistyczne zakłady utylizacyjne. Firmy te podpisują umowy z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przykładowo w województwie zachodniopomorskim w 2013 r. umowy na zbiór, transport i unieszkodliwienie martwych zwierząt podpisało sześć firm,  których adresy są dostępne w Terenowych Zespołach Doradców ZODR.

Zgłaszanie przez hodowców padłych zwierząt do utylizacji wiąże się ze spełnieniem wymogów wzajemnej zgodności, od których zależy otrzymanie pełnych dopłat bezpośrednich.

Zakażenie

Potwierdzenie obecności wąglika uzyskuje się po wykonaniu badań laboratoryjnych. Okres od zakażenia do wystąpienia objawów zależy głównie od ilości spożytych zarodników. Wąglik nie przebiega u wszystkich zwierząt jednakowo i występuje w rozmaitych postaciach klinicznych. Okres wylęgania się choroby waha się u bydła i koni, przy dużej dawce zarodników trwa 3 dni, u owiec – już po 24 godzinach, a u ludzi od 1 dnia do 8 tygodni (średnio 5 dni), w zależności od dawki i drogi zakażenia.

wąglikPierwsza charakterystyczna postać tej choroby u bydła i owiec to nagła śmierć zwierzęcia bez widocznych objawów. Druga to wysoka temperatura ciała, przyspieszone tętno i oddech, objawy lekkiego zmęczenia, niechęć do pokarmu, brak przeżuwania, zanik mleka, czasami otępienie z objawami podniecenia. Może wystąpić także kolka, kał z krwią, krwawienie z błon śluzowych, obrzęk języka, gardła oraz innych części ciała. Zwierzę ginie z objawami paraliżu i duszności. U koni przy zakażeniu wąglikiem na początku występuje wysoka temperatura ciała, silne zabarwienie błon śluzowych, duże osłabienie, duszność, często kolka, czasem silna biegunka i krwawy mocz. W późniejszym okresie pojawiają się bolesne obrzęki w różnych okolicach ciała.

Zakażenie bezpośrednie z jednego zwierzęcia na drugie jest możliwe tylko wtedy, gdy krew lub wydaliny zwierzęcia chorego dostaną się na świeże rany lub błonę śluzową. Charakterystycznymi objawami pośmiertnymi są szybki rozkład gnilny i niezupełne stężenie pośmiertne zwłok. Następuje też wyciek ciemnej, słabo krzepnącej, lakowatej krwi z naturalnych otworów ciała.

Podobny przebieg do wąglika mogą mieć niektóre ostre zatrucia. Ostatecznie rozstrzygają badania laboratoryjne. W preparatach mazanych (np. krew) stwierdza się, po odpowiednim zabarwieniu, charakterystyczne laseczki wąglika z otoczkami.

Dlatego zgodnie z wymogami wzajemnej zgodności (cross-compliance) rolnicy winni zgłaszać wszystkie przypadki podejrzenia pojawienia się chorób u zwierząt do Powiatowego Lekarza Weterynarii (względnie innego organu Inspekcji Weterynaryjnej) lub lekarza weterynarii opiekującego się gospodarstwem albo właściwego miejscowego organu samorządu terytorialnego (wójt, burmistrz, prezydent miasta).

W przypadku zauważenia objawów klinicznych chorób posiadacze zwierząt muszą natychmiast zgłosić podejrzenie wystąpienia albo stwierdzenie wystąpienia choroby zakaźnej u zwierząt do wcześniej wymienionych instytucji.

Objawami takimi mogą być:

·        zwiększonej ilości poronień u bydła, świń, owiec i kóz,

·        zwiększonej ilości nagłych padnięć zwierząt,

·        objawów neurologicznych u zwierząt,

·        zmian o charakterze krost, pęcherzy, nadżerek lub wybroczyn na skórze i błonach śluzowych u większej ilości zwierząt kopytnych,

·        każdy przypadek padnięcia wśród bydła, owiec lub kóz.

Posiadacz zwierząt po dokonaniu zgłoszenia podejrzenia wystąpienia albo stwierdzeniu wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt, zobowiązany jest do przestrzegania następujących procedur:

·        pozostawienie zwierząt w miejscu ich przebywania i nie wprowadzanie tam innych zwierząt,

·        uniemożliwienie osobom postronnym dostępu do pomieszczeń lub miejsc, w których znajdują się zwierzęta podejrzane o zakażenie lub chorobę, lub zwłoki zwierzęce,

·        wstrzymanie się od wywożenia, wynoszenia i zbywania produktów, w szczególności mięsa, zwłok zwierzęcych, środków żywienia zwierząt, wody, ściółki, nawozów naturalnych i innych przedmiotów znajdujących się w miejscu, w którym wystąpiła choroba,

·        udostępnienie organom Inspekcji Weterynaryjnej zwłok i zwierzęcych i zwierząt do badania i zabiegów weterynaryjnych, a także udzielenia pomocy przy ich wykonywaniu,

·        udzielenie organom Inspekcji Weterynaryjnej oraz osobom działającym w imieniu tych organów wyjaśnień i podawania informacji, które mogą mieć znaczenie dla wykrycia choroby i źródeł zakażenia lub zapobiegania jej szerzeniu.

Po zawiadomieniu o podejrzeniu wystąpienia choroby gospodarstwo zostaje poddane urzędowemu nadzorowi przez Powiatowego Lekarza Weterynarii do czasu stwierdzenia bądź wykluczenia choroby zakaźnej u zwierząt.

Zakażony człowiek

Wąglikiem mogą zarazić się także ludzie. Zakażenie u ludzi występuje zazwyczaj po spożyciu mięsa zarażonych zwierząt. Bakterie wąglika mogą być wykorzystywane także jako broń biologiczna.

Przy zwalczaniu chorób zakaźnych

º   Padłe zwierzęta nie mogą być zakopywane w ziemi lub zagrzebywane w pryzmach obornika czy kompostu, a poddane do utylizacji.

º   Należy prowadzić identyfikację i rejestrację zwierząt gospodarskich.

º   Zgodnie z wymogami wzajemnej zgodności (cross-compliance) rolnicy powinni zgłaszać wszystkie przypadki podejrzenia pojawienia się chorób u zwierząt do Powiatowego Lekarza Weterynarii (względnie innego organu Inspekcji Weterynaryjnej) lub lekarza weterynarii opiekującego się gospodarstwem albo właściwego miejscowego organu samorządu terytorialnego (wójt, burmistrz, prezydent miasta). Nieprzestrzeganie tych wymogów może skutkować obniżeniem dopłat bezpośrednich.

º   Należy prowadzić profilaktykę i zapobieganie rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych, w tym wąglika, między innymi poprzez badanie mięsa i innych surowców zwierzęcych.

º   Chore zwierzęta trzeba pozostawiać w miejscu ich przebywania i nie wprowadzać tam innych zwierząt.


zodr
  Ryszard Jasiński

  ZODR Barzkowice

  Fot. Fotolia

najnowsze ogłoszenia w tej kategorii

Proszę czekać - ładowanie treści...